#truyện
-----
Trời hôm nay nóng oi ả. Cái nóng cuối tháng Tư như hun khô da người dù bạn có ngồi trong bóng râm đi nữa. Cũng gần chục năm tui mới về quê dịp lễ cuối tháng Tư này. Phần vì con cái còn nhỏ ngại đi xa, phần vì ngày lễ nên vé xe săn tìm cũng khó. Mà hơn hết là quê nhà đâu còn ai thân thích đâu. Ba má thì đã sớm đi đoàn tụ ông bà – mấy chị em dắt díu nhau lên Sài gòn lập nghiệp, giờ dưới quê chỉ còn một hai người bà con xa mà thôi. Năm nay, bà chị họ gả con gái cho Việt kiều nên kêu dòng họ về tụ họp. Sẵn dịp, tôi cũng về thăm lại nơi chốn đã từng in dấu chân tôi suốt thời học sinh.
-----
Trời hôm nay nóng oi ả. Cái nóng cuối tháng Tư như hun khô da người dù bạn có ngồi trong bóng râm đi nữa. Cũng gần chục năm tui mới về quê dịp lễ cuối tháng Tư này. Phần vì con cái còn nhỏ ngại đi xa, phần vì ngày lễ nên vé xe săn tìm cũng khó. Mà hơn hết là quê nhà đâu còn ai thân thích đâu. Ba má thì đã sớm đi đoàn tụ ông bà – mấy chị em dắt díu nhau lên Sài gòn lập nghiệp, giờ dưới quê chỉ còn một hai người bà con xa mà thôi. Năm nay, bà chị họ gả con gái cho Việt kiều nên kêu dòng họ về tụ họp. Sẵn dịp, tôi cũng về thăm lại nơi chốn đã từng in dấu chân tôi suốt thời học sinh.
Cảm giác đầu là... quê ai chứ không phải quê mình. Cầu tre biến mất, đường đất được đổ đá dăm – hết còn cảnh bùn nhão nhoẹt khi mưa, và cũng đỡ chùng chân khi qua cầu. Nhưng... không còn cái cảm giác thích thú khi đứng trên cầu tre, đong đưa, lắc lư trong gió và lanh chanh chào hỏi những cô Hai, chị Tám đang chèo ghe bên dưới. Nhà cửa thì đa phần xây gạch lợp tole, ít thấy những căn nhà vách lá, mái lá dừa nước, vừa thơm thơm, vừa mát mẻ và vừa âm u kèm theo chút... sợ sâu.
Hôm về tới là vào giác đêm, đường xá nhà cửa đèn điện sáng choang – không còn cảnh tù mù đèn dầu như hồi nào, tiếng nhạc ở cái loa kẹo kéo của nhà nào đó phát oang oang, lấp hết những tiếng rả rích của dế, của ếch nhái – chợt nghĩ “Phố đêm đèn mờ giăng giăng” cũng không sai bao nhiêu.
Hôm về tới là vào giác đêm, đường xá nhà cửa đèn điện sáng choang – không còn cảnh tù mù đèn dầu như hồi nào, tiếng nhạc ở cái loa kẹo kéo của nhà nào đó phát oang oang, lấp hết những tiếng rả rích của dế, của ếch nhái – chợt nghĩ “Phố đêm đèn mờ giăng giăng” cũng không sai bao nhiêu.
Chỉ có sáng hôm sau, thức dậy ra chỗ hợp chợ đầu vàm mới thấy chút ít quen thuộc. Tiếng chào mời “quẹo lựa”, “tép tươi rói”, “bầu non èo”... vẫn vang vọng như những năm nào. Người đi chợ tấp nập, khác là hồi xưa đi xuồng, giờ thì đi honda, vậy thôi. Nhắm hướng một chút, rồi cũng tấp vô một quán hủ tíu bên đường, đầu chợ – quán hủ tíu cô Tư. Hồi nhỏ... hủ tíu là thứ xa xỉ lắm đối với đám con nít quê, sáng sáng chỉ ăn cơm nguội, cơm chiên, khoai lang – sang lắm được nắm xôi – còn hủ tíu... chỉ thỉnh thoảng được nếm khi đi mua cho bà chị những lúc trở trời cảm cúm. Vì vậy trong trí nhớ của tui, hủ tíu cô Tư nấu ngọt lắm, ngon lắm. Thêm vị chua chua của chanh, chút cay cay của ớt... mùi hành tỏi phi và mùi thịt băm... ấy là cả một thiên đường của một đứa trẻ. Khi rời quê lên SG học và đi làm, tui cũng đã từng ăn nhiều tiệm, nhiều nơi – kể cả về Mỹ Tho ăn. Nhưng... không đâu ngon bằng vị hủ tiếu cô Tư. Kỳ này về quê, cũng ráng nhớ chỗ để tìm ăn lại.
Quán cô Tư giờ cũng vẫn vậy, vẫn những cái ghế đẩu cũ kỹ nhưng chắc chắn, kê sát những cái bàn đóng từ những cây tạp, lâu ngày nên mặt bàn xù xì lổm chổm. Mặt bàn dậy lên mùi của gỗ mục hòa với mùi nước mắm, mùi chanh, mùi ớt, mùi hành tỏi... thành cái mùi... hủ tíu đặc trưng của những quán quê cũ kỹ. Gọi tô hủ tíu, cô Tư cập rập trụng rồi đem ra.
- Cô Tư khỏe cô Tư?
- ???
- Con, Út Thanh con ông Sáu Sáng nè cô.
- Mèn đét ơi – thằng Út mày về hồi nào? Mấy năm đi biệt giờ... lớn hết rồi hén!
- Dạ con về ăn đám cưới con Ngân đó cô. Quán bán được hông cô Tư?
- Thì cũng bán lai rai cho khách quen lối xóm thôi con. Giờ con nít nó mê ăn mì gói chứ nó có thèm ăn hủ tíu quê này đâu.
Tôi húp muỗng nước lèo, ngạc nhiên vì thấy vị đường quá xá ngọt trong đó. Chợt nhớ ra, mình ở quê mà – xứ này nấu nướng cứ ngọt lừ lừ – nên... giọng nói cứ ngọt ngào, tình cảm chứ ngọt lịm như vậy thôi. Tôi nặn thêm miếng chanh, dầm một trái ớt hiểm chợt nghe tiếng oang oang:
- Ê ớt bán sao mà rẻ vậy bây.
Tôi quay lại nhìn ra. Một ông lão tóc bạc trắng, gầy gò đang khật khà hỏi cô bán rau. Nhìn dáng quen quen, một hồi mới nhận ra ông Chín. Hồi còn ở quê, ông Chín chuyên trồng ớt – tính ông nóng như lửa tụi tui hay nói trộm là do ông ăn ớt nhiều mà ra. Vừa cười trong bụng ông già còn hay giỡn, tôi nếm lại... chà, cay quá...
Đưa muỗng vớt bớt mất miếng ớt lỡ dầm, chợt nghe sau lưng tiếng nạt:
- Ớt rẻ quá nên dầm rồi dục bỏ hả mậy?
Tôi quay sang, ông Chín đã đến kế bên hồi lúc nào không biết.
- Dạ, cay quá nên con vớt bỏ bớt ông Chín ơi.
- Vậy sao không dầm ít lúc đầu đi, làm gì mà hoang phí vậy! Mày là thằng nào?
- Dạ, con là Út Thanh con ông Sáu Sáng nè ông Chín. Con mới về.
- À... mày hồi đó học giỏi, thi đậu Đại học gì gì...
- Dạ, con học Đại học Bách khoa ngành Hóa học và Thực phẩm đó ông.
- Mày học thực phẩm hả – mắt ông Chín như sáng lên - mày thấy... ớt có thể làm gì sau thu hoạch vậy con?
- Thì phơi khô, cũng có nơi làm tương ớt. Chỗ con làm cũng làm tương ớt đó ông.
- Vậy một năm công ty xài bao nhiêu tấn ớt vậy con?
- Chèn ơi – giờ nhập nguyên liệu ở nước ngoài về pha trộn chứ thời gian đâu mà gia công từ ớt tươi nữa ông.
- Nhập nhập nhập... riết cái gì cũng nhập, vậy mà có thằng nào chịu nhận là làm từ hóa chất đâu. Đồ xảo trá!
Ông Chín đột ngột hét lên, giận dữ xô bàn đứng bật dậy rồi lắc lư ra khỏi quán. Tôi hết hồn nhìn theo mà không hiểu làm ông giận chỗ nào.
- Ông Chín trồng ớt, mấy năm nay thương lái ép giá quá trời. Càng làm càng lỗ. Năm nay ông bỏ luôn mấy công chín rục ngoài đồng. Thương lái mua không đủ cho công hái nên ổng bỏ xó luôn. - cô Tư như hiểu ý tôi nên nhỏ nhẹ giải thích.
- Ủa, còn nhà máy tương ớt của anh Hai Tâm con ông Chín đâu cô? Ảnh không mua ớt của ông Chín hả?
- Nhà máy dẹp tám mươi đời vương rồi! Từ thời vụ tương ớt bị đồn có màu Su đăng su điếc gì đó, bên Vệ sinh thực phẩm họ kiểm tra, họ nói nhà máy không đạt chuẩn, có vậy mà rồi đồn thành có hóa chất gây ung thư. Khách hàng trả hàng lại nườm nượp. Nhà máy đóng cửa, bán đổ bán tháo, ông Chín cũng bán luôn căn nhà để đền tiền cho ngân hàng và trả lại tiền cho người ta. Thằng Tâm bỏ xứ đi biệt từ đó. Ổng giờ còn mấy công ớt mà... Bây giờ ổng lúc mê, lúc tỉnh vậy đó!
- Cô Tư khỏe cô Tư?
- ???
- Con, Út Thanh con ông Sáu Sáng nè cô.
- Mèn đét ơi – thằng Út mày về hồi nào? Mấy năm đi biệt giờ... lớn hết rồi hén!
- Dạ con về ăn đám cưới con Ngân đó cô. Quán bán được hông cô Tư?
- Thì cũng bán lai rai cho khách quen lối xóm thôi con. Giờ con nít nó mê ăn mì gói chứ nó có thèm ăn hủ tíu quê này đâu.
Tôi húp muỗng nước lèo, ngạc nhiên vì thấy vị đường quá xá ngọt trong đó. Chợt nhớ ra, mình ở quê mà – xứ này nấu nướng cứ ngọt lừ lừ – nên... giọng nói cứ ngọt ngào, tình cảm chứ ngọt lịm như vậy thôi. Tôi nặn thêm miếng chanh, dầm một trái ớt hiểm chợt nghe tiếng oang oang:
- Ê ớt bán sao mà rẻ vậy bây.
Tôi quay lại nhìn ra. Một ông lão tóc bạc trắng, gầy gò đang khật khà hỏi cô bán rau. Nhìn dáng quen quen, một hồi mới nhận ra ông Chín. Hồi còn ở quê, ông Chín chuyên trồng ớt – tính ông nóng như lửa tụi tui hay nói trộm là do ông ăn ớt nhiều mà ra. Vừa cười trong bụng ông già còn hay giỡn, tôi nếm lại... chà, cay quá...
Đưa muỗng vớt bớt mất miếng ớt lỡ dầm, chợt nghe sau lưng tiếng nạt:
- Ớt rẻ quá nên dầm rồi dục bỏ hả mậy?
Tôi quay sang, ông Chín đã đến kế bên hồi lúc nào không biết.
- Dạ, cay quá nên con vớt bỏ bớt ông Chín ơi.
- Vậy sao không dầm ít lúc đầu đi, làm gì mà hoang phí vậy! Mày là thằng nào?
- Dạ, con là Út Thanh con ông Sáu Sáng nè ông Chín. Con mới về.
- À... mày hồi đó học giỏi, thi đậu Đại học gì gì...
- Dạ, con học Đại học Bách khoa ngành Hóa học và Thực phẩm đó ông.
- Mày học thực phẩm hả – mắt ông Chín như sáng lên - mày thấy... ớt có thể làm gì sau thu hoạch vậy con?
- Thì phơi khô, cũng có nơi làm tương ớt. Chỗ con làm cũng làm tương ớt đó ông.
- Vậy một năm công ty xài bao nhiêu tấn ớt vậy con?
- Chèn ơi – giờ nhập nguyên liệu ở nước ngoài về pha trộn chứ thời gian đâu mà gia công từ ớt tươi nữa ông.
- Nhập nhập nhập... riết cái gì cũng nhập, vậy mà có thằng nào chịu nhận là làm từ hóa chất đâu. Đồ xảo trá!
Ông Chín đột ngột hét lên, giận dữ xô bàn đứng bật dậy rồi lắc lư ra khỏi quán. Tôi hết hồn nhìn theo mà không hiểu làm ông giận chỗ nào.
- Ông Chín trồng ớt, mấy năm nay thương lái ép giá quá trời. Càng làm càng lỗ. Năm nay ông bỏ luôn mấy công chín rục ngoài đồng. Thương lái mua không đủ cho công hái nên ổng bỏ xó luôn. - cô Tư như hiểu ý tôi nên nhỏ nhẹ giải thích.
- Ủa, còn nhà máy tương ớt của anh Hai Tâm con ông Chín đâu cô? Ảnh không mua ớt của ông Chín hả?
- Nhà máy dẹp tám mươi đời vương rồi! Từ thời vụ tương ớt bị đồn có màu Su đăng su điếc gì đó, bên Vệ sinh thực phẩm họ kiểm tra, họ nói nhà máy không đạt chuẩn, có vậy mà rồi đồn thành có hóa chất gây ung thư. Khách hàng trả hàng lại nườm nượp. Nhà máy đóng cửa, bán đổ bán tháo, ông Chín cũng bán luôn căn nhà để đền tiền cho ngân hàng và trả lại tiền cho người ta. Thằng Tâm bỏ xứ đi biệt từ đó. Ổng giờ còn mấy công ớt mà... Bây giờ ổng lúc mê, lúc tỉnh vậy đó!
Tôi thảng thốt nhìn theo. Vụ “bột màu Sudan” đã giúp cho công ty của tôi năm đó thắng lớn – tiến tới chiếm lĩnh thị trường tương ớt trong nước. Cũng có nhiều lần thấy tin được mùa rớt giá, ớt lúc lên lúc xuống, tôi xem cho có không nghĩ gì, vì nguyên liệu toàn nhập nước ngoài nên giá ớt trong nước lên xuống cũng đâu ảnh hưởng gì đến công ty. Tôi có ngờ đâu bà con dưới quê lại bị ảnh hưởng đến như vầy!
Ông Chín lật bật bước trong nắng, dáng gầy gầy lừ đừ đi ra khỏi chợ, khuất dần. Tiếng ông dấm dẳng vọng lại như nói không chỉ cho riêng tôi “Tụi mày ăn cơm xứ này để lớn – đi ăn học cho nhiều, thành ông nọ bà kia mà giờ đã làm gì được cho quê này, suy nghĩ gì giúp cho dân vùng này khỏi khổ. Hay là mày chỉ góp phần giết nông dân ở đây vậy con...”
Trời hôm nay nóng oi ả. Cái nóng cuối tháng Tư hun khô da người. Tôi sững người ngồi đó, hứng những cơn gió khô pha chút lạnh quất rát cả mặt – chắc trời sắp mưa. Lùa vội chút hủ tíu còn lại trong tô, lí nhí gọi cô Tư tính tiền, miệng chợt nhai trúng miếng ớt hiểm còn sót lại. Vị ớt nồng nàn sộc lên mũi - cay xé lưỡi, cay ứa nước mắt, cay như lời ông Chín vẫn đang vọng trong đầu.
Thì ra... ớt dưới quê này... vị của nó... cay làm sao...
===== Tháng 04/2018-2019
Thì ra... ớt dưới quê này... vị của nó... cay làm sao...
===== Tháng 04/2018-2019
